شمام کودکی رو با این ویژگیا می شناسین؟

کودکی-نام-تصویر

۱. دور و برِ دیگر بچه ها خیلی خجالتی رفتار می کنه یا دور و برِ بچه های دیگر عصبی یا نگران به نظر می رسه و زیاد حرف نمی زنه. بیشتر در گوشه ای تنها بازی می کنه.

۲. کارای بچه های دیگر رو تماشا می کنه، اما با اونا همراه نمی شه. گوشه ای وای میسته و بازیِ بقیه رو تماشا می کنه، اما خودش، تنهایی بازی می کنه.

۳. خیلی ساکته. با دیگر بچه ها زیاد صحبت نمی کنه.

پس این مقاله رو بخونین تا یاد بگیرین که چه جوری به کودک خجالتی تون کمک کنین.

 

در سال ۲۰۰۸ هایدی گزل (Heidi Gazelle) از دانشگاه کارولینای شمالی در شهر گرینزبورو، این دسته بندی رو واسه تقریبا ۷۰۰ دانش آموز کلاس سومی تعریف کرد تا بفهمد چیزی که روان شناسیِ رشد «کودکانِ تنهای مضطرب» می نامد، واقعا چیه. این دسته از کودکان می خوان با هم سن وسال هاشون رفت و امد داشته باشن، اما کم رویی، اونا رو باز می داره.

کودکان خجالتی، وقتی دور و برِ بچه های دیگر هستن، حس می کنن از خارج یک جمع، داخلِ اونو می بینن. حتی زمانی که در بینِ آشنایان هستن هم بیشتر به تنهایی بازی می کنن یا فقط در سکوت بازی و سرگرمیِ بقیه رو تماشا می کنن، بدون اینکه به اونا محلق شن.

دور باطل کمرویی

خیلی از بچه های خجالتی، در دام یک دور باطل گرفتار می شن که اونا رو از رابطه با دیگر بچه ها باز می داره: اونا در تعاملات اجتماعی احساس ناراحتی می کنن، پس، از رفت و امد با هم سن و سال هاشون پرهیز می کنن. این یعنی اونا واسه صحبت و بازی با بچه های دیگر، تمرین کمتری دارن، پس از فرصت کمتری واسه پیشرفت مهارتایی مثل گفتگو کردن، حل و فصل بحثا، نوبت گرفتن و یافتن سرگرمیای گروهی برخوردارن. کمبود نسبیِ مهارتای اجتماعی در اونا، بیشتر به احساس ناراحتی و تمایل به دوری از موقعیتای اجتماعی منجر می شه.

کودکان خجالتی خودشون رو کنار میکشن، چون روی ناراحتیِ خود تمرکز دارن. مثلا، در زنگای تفریح، گوشه ای آروم وای میستن و از فاصله سه چار متری به بچه ها زل میزنن. متأسفانه پیام ناخواسته ای که در این حالت به هم سن وسال هاشون می فرستند، اینه که نمی خوان با اونا دوست شن.

بچه های دیگر هم بیشترِ اوقات، واکنشی منفی به این رفتار کناره گیرانه، نشون میدن. در مقایسه با بچهایی که از بقیه کنار نمی کشند، احتمال بیشتری داره که بچه های خجالتی، مورد بی مهریِ هم سن وسال هاشون قرار بگیرن. پسرهای خجالتی سخت گیرانه تر از دخترهای خجالتی مورد قضاوت قرار می گیرن. از طرف دیگه، دلایلی هست مبنی بر اینکه کم رویی در بعضی جوامع آسیایی از دید اجتماعی مقبولیت بیشتری داره (مثلا تحقیقی که روبین و همکارانش در ۲۰۱۰ انجام دادن).

شکلای مختلف مختلف بچه های خجالتی

طبق مشاهدات میدونی و مقایسه با هم سن وسالا، گزل (Gazelle)، سه زیرگروه مهم از کودکان خجالتی، با الگوهای بسیار متفاوتی واسه روابط اجتماعی رو شناسایی کرد. همه این کودکان، رفتارهای خجالتی که قبلا عنوان شد رو نشون دادن، اما جدا از اینکه اون رفتارهای تعریف شده، چیزی که به خاطر خجالتی بودنشان انجام می دادن، خیلی وابسته به نحوه ی رفتار بقیهِ کودکان با اونا بود. (البته، بعضی از کودکان خجالتی در هیچ یک از این دسته ها جای نگرفتند.)

۱. کودکان خجالتی موافق

با اینکه این کودکان گفتگو یا بازی رو شروع نمی کردن، اما وقتی یکی از بچه ها به اونا نزدیک می شد، به گرمی واکنش نشون می دادن. کلا، این کودکان از طرف هم سن وسال هاشون پذیرفته می شدن و تعداد دوستانشان تقریبا به اندازه بچه های اجتماعی بود. بچه های دیگر اونا رو در حد عادی جذاب و حتی باهوش تر از متوسطِ بچه ها می دیدند. برخلاف تمایلشان به عقب ایستادن، جوابای مثبتشون به خواستهای بچه های دیگر و شاید هم روابط خوبِ خانوادگی شون به اونا اجازه می داد مهارتای اجتماعی رو اون قدر خوب پرورش دهند که بتونن با همسالانشان رابطه خوبی برقرار کنن.

۲. کودکان خجالتی نابالغ

این کودکان معمولا در موقعیتای اجتماعی کنار می کشیدن، اما وقتی سعی می کردن به هم سن و سال هاشون نزدیک شن، این کار رو به شکل ای انجام می دادن که در نظر بچه های دیگر بچه گانه و آزاردهنده بود. مثلا، گزل به دختری اشاره می کنه که پس از باخت در بازی وسطی، در حالی که بچه های دیگر هنوز مشغول همون بازی بودن، همیشه با سوال «میشه یه بازی دیگه بکنیم؟» حواس اونا رو پرت می کرد.

بچه های دیگر بیشتر کودکان خجالتیِ نابالغ رو ندیده می گیرن. این دسته از کودکان خجالتی، نسبت به کودکان خجالتیِ موافق، شاید بیشتر از طرف هم سن و سال هاشون مورد بی مهری قرار بگیرن، چون اونا بین کنار گذاشته شدن و جلب توجه بقیه به خودشون، اونم به شکلای تخریب کننده و آزاردهنده، سَردرگُم هستن. اونا دوستان کمتری هم نسبت به تعداد عادی دارن.

۳. کودکان خجالتی بداخلاق

وجود دو صفت خشونت و خجالتی بودن در یک کودک، مخالف به نظر می رسن! گزل زیرگروهی از کودکان خجالتی رو شناسایی کرد که بیشتر در خودشون فرو می رفتند، اما وقتی با هم سن وسال هاشون ارتباطی برقرار می کردن، بیشتر به شکلای عصبی و از روی دشمنی رفتار می کردن. در مقایسه با دو دسته اجتماعی تر و دیگر بچه های خجالتی، این کودکان، بیشترین مشکل رو در مورد هم سن وسال هاشون داشتن. احتمال زیادی داشت که این گروه، از طرف بقیه دوری شن یا حذف شن و یا مورد اذیت و آزار قرار بگیرن، چون که هم رفتارشون بسیار بد بود و هم، دوستان بسیار کمی داشتن که از اونا محافظت یا دفاع کنن.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   چه جوری به کاهش استرس کودکان در مدرسه کمک کنیم؟ "

کمک به بچه های خجالتی واسه ایجاد رابطه با همسالان

کمک به افراد در روبرو شدن با موقعیتای اضطراب آور، درمانِ رایجی واسه اضطرابه که به وسیله رویکردهای شناختی و رفتاری در روان شناسی، تجویز می شه. طوری که بیماران، بتونن اعتمادبه نفس خود رو واسه تحمل این موقعیتا پرورش دهند. با این حال، تنوعی که در کودکان خجالتی، در بررسیِ گزل، ثابت شده، به روشنی نشون می ده که ما نمی تونیم هر کودک خجالتی رو فقط به طرف موقعیتای اجتماعی هُل بدیم و امیدوار باشیم که همه چیز، خود به خود، درست میشه. نگرانی درباره ایجاد رابطه با هم سن و چند سال، هم واسه کودکان خجالتیِ نابالغ و هم بداخلاق، به این خاطر بوجود اومده که هم سن و سال هاشون، واقعا به اونا واکنش منفی نشون میدن!

همیشه از طرف بقیه رد شدن، به بچه ها کمک نمی کنه تا اعتماد به نفسِ اجتماعی خود رو به دست بیارن. کودکان خجالتی به راهنماییِ ویژه ای در مورد نحوه ی برخورد با هم سن وسالا به شکلای مثبت احتیاج دارن و همیشه هم باید انجام این کار رو تمرین کنن.

به جای برخورد با کودک خجالتی، روی روش ارتباطی اون کار کنین

بچه های خجالتی واسه اینکه در جامعه پذیرفته شن و دوستانی داشته باشن، مجبور نیستن به شکل معجزه آسایی به برون گراهای اهل ِحال تبدیل شن. به طور حتم واسه روش معتدل تری از ایجادِ رابطه هم، جایی در این دنیا هست. اونا باید راه هایی واسه رفت و امد پیدا کنن که با طبیعتشان موافقت داشته و باعث واکنشای مثبتی از طرف بقیه هم بشه.

اینا روشایی هستن که به کودک خجالتیِ شما کمک می کنن تا یاد بگیره چیجوری با هم سن وسال هاش کنار بیاد:

علائق کودکتون رو دنبال کنین

بچه ها با شرکت در سرگرمیای گروهی، دوست پیدا می کنن. فعالیتی که بچه شما از اون لذت ببره، می تونه اولین قدم واسه یافتنِ دوست و شروع کنندهِ دوستی باشه. اگه بچه شما روی این فعالیت جذاب تمرکز کنه، کاری داره که بتونه با همسالانش بکنه و درباره اش حرف بزنه و پس، احتمال کمتری داره، نگرانی از تنها ماندن و دوری شدن، به سراغش بیاد. بعضی بچه های خجالتی فقط واسه عبور از مانع اول احتیاج به کمک دارن و پس از اون، واسه ایجاد رابطه با همسالانشان مشکلی ندارن. فعالیت موردعلاقه می تونه مثل یک حلقه اتصال با دیگر همسالان، بکنه.

دستورالعملای اجتماعی رو آموزش داده و تمرین کنین

تعاملات اجتماعی فقط حاضرجوابی و شیرین زبانی نیستن. خیلی از حرفایی که به بقیه می زنیم، صحبتای عادیِ روزمرهه. به کودکتون کمک کنین، دستورالعملای اجتماعیِ ساده رو از راه نقش بازی کردن، یاد بگیره. مثلا، احوال پُرسی با بقیه با نگاه های صمیمانه، صدای رسا داشتن و لبخند صمیمی زدن، چرخ دوستی رو به حرکت در میاره. پرسیدن «چی» و «چیجوری» یا تعریف و تعریف کردن از بقیه، دستورالعملای مفید و صمیمی ی دیگری هستن که می تونین بهش آموزش داده و با اون تمرین کنین.

روی رفت و امد روبرو تمرکز کنین

خیلی از کودکان خجالتی، در روبه رو شدن با یک نفر، خیلی راحت تر هستن تا حضور در جمع. ترتیب دادنِ قرار بازی و شرکت در اون به همراه بقیه کودکان، می تونه به کودک خجالتی فرصتی بده تا روابط اجتماعی رو تمرین کرده و به دوستی، عمق بیشتری بده. داشتن حتی یک دوست که کودک شما دوستش داشته باشه و اونم بچه شما رو دوست داشته باشه، کمک می کنه تا بچتون، احساس شادتری داشته باشه و کمتر، موردِ اذیت و آزار قرار بگیره. اگه لازمه، پیش از اومدن مهمونا، با بچتون، چگونگیِ رفتار در بازی رو مرور کنین.

وقتی بقیه صمیمی رفتار می کنن، واکنش نشون بدین

تحقیق گزل نشون داد، بچه های خجالتی که می تونستن با گرمی به خواستهای صمیمی ی بچه های دیگر واکنش نشون بدن، از نظر اجتماعی، اوقات بهتری داشتن. به کودکتون کمک کنین در رفتار با بقیهِ کودکان، محبت رو ببینه. این می تونه نشونه ای واسه شروع دوستی باشه. به کودک خود کمک کنین واکنشِ گرم رو تمرین کنه. مثلا، اگه بچه شما از شما تعریف می کنه، یک «ممنونم» صمیمی و با لبخند، جواب خوبیه.

دیدگاه بقیه رو هم در نظر بگیرین

اینکه کودک یاد بگیره، تصور کنه که شخص دیگری چه حسی ممکنه در یک موقعیت خاص داشته باشه، چند سال زمان می بره. واسه تقویت مهارت، همین طور که در زندگی روزمره یا در کتابا و برنامه های تلویزیونی و فیلما با افکار و احساساتِ مختلف روبرو می شه، با اون درباره این افکار و احساسات صحبت کنین. صحبت درباره احساسات، به کودکان کمک می کنه تجربیات داخلیِ خود رو نام گذاری کرده و اونا رو بفهمن. از نظر ذهنی، قرار دادن خودشون به جای آدمای دیگر، می تونه به کودکان کمک کنه تا بفهمن چیجوری باید با بقیه، کنار بیان. نگاه از خارج، با تمرکز روی کمک به بقیه هم می تونه به کودکان خجالتی کمک کنه تا از این تمرکز فلج کننده روی خود، خلاص شن.

صبور باشین

تغییر این خصوصیات یه مدت زمان می بره. وقتی کودک شما روش جدید رو پی میگیره، شاید همسالانش خیلی سریع متوجه این تغییر نشن. به تواناییِ بچتون در رشد و یادگیری ایمان داشته باشین. با راهنمایی و سعی پیگیرانه، بچتون ایجادِ رابطه با بچه های دیگر رو شروع می کنن.

شمام در کودکی، خجالتی بودین؟ الان چه جوری؟ هنوز خود رو خجالتی میدونید؟

منبع : PsychologyToday

 


دسته‌ها: آموزشی